Import kawy, kakao, drewna, soi, kauczuku, oleju palmowego i bydła do Unii Europejskiej wymaga wykazania, że towar nie pochodzi z terenów wylesionych po 31 grudnia 2020 roku. Taki obowiązek nakłada rozporządzenie o wylesianiu, czyli EUDR (Rozporządzenie UE 2023/1115). Dla firm sprowadzających te surowce i produkty z nich wytworzone oznacza to nową procedurę należytej staranności i rejestrację danych w unijnym systemie informatycznym.
Po dwóch odroczeniach główne obowiązki zaczynają obowiązywać 30 grudnia 2026 roku dla średnich i dużych firm oraz 30 czerwca 2027 roku dla mikro i małych przedsiębiorstw. Poniższy przewodnik wyjaśnia zakres rozporządzenia, obowiązki importera i przygotowanie łańcucha dostaw.
Kluczowe fakty
- Skrót EUDR oznacza unijne rozporządzenie o produktach wolnych od wylesiania (2023/1115), obejmujące siedem grup towarów: bydło, kakao, kawę, olej palmowy, kauczuk, soję i drewno oraz ich produkty pochodne.
- Główne obowiązki stosuje się od 30 grudnia 2026 roku (średni i duzi) oraz 30 czerwca 2027 roku (mikro i mali) po odroczeniu z grudnia 2025 roku.
- Każdy operator wprowadzający towar na rynek UE prowadzi należytą staranność i składa oświadczenie o należytej staranności (DDS) w systemie TRACES.
- Kara za brak zgodności wynosi co najmniej 4 procent rocznego obrotu firmy w Unii, obok konfiskaty towaru i wykluczenia z zamówień publicznych.
EUDR: co to jest rozporządzenie o wylesianiu?
Rozporządzenie o wylesianiu (Rozporządzenie UE 2023/1115) zakazuje wprowadzania na rynek Unii Europejskiej oraz eksportu z niej towarów powiązanych z wylesianiem. Celem jest ograniczenie udziału unijnej konsumpcji w niszczeniu lasów na świecie. Akt wszedł w życie 29 czerwca 2023 roku, a jego skrótowa nazwa pochodzi od angielskiego określenia EU Deforestation Regulation.
Towar uznaje się za wolny od wylesiania w rozumieniu przepisów, gdy pochodzi z gruntów, na których nie prowadzono wylesiania po 31 grudnia 2020 roku. W przypadku drewna dochodzi dodatkowy warunek: brak degradacji lasu po tej samej dacie. Rozporządzenie zastępuje wcześniejsze przepisy o legalności drewna (Rozporządzenie UE 995/2010, tzw. EUTR), rozszerzając zakres na kolejne surowce rolne.
Od kiedy obowiązuje EUDR? Aktualne terminy
Główne obowiązki EUDR stosuje się od 30 grudnia 2026 roku dla średnich i dużych firm oraz od 30 czerwca 2027 roku dla mikro i małych przedsiębiorstw. Terminy te wynikają z nowelizacji z 19 grudnia 2025 roku (Rozporządzenie UE 2025/2650), która przesunęła stosowanie przepisów o rok i wprowadziła pakiet uproszczeń.
Kalendarz stosowania przepisów
Na lipiec 2026 roku rozporządzenie obowiązuje jako akt prawny, lecz żaden podmiot nie musi jeszcze prowadzić należytej staranności ani składać oświadczeń. Wcześniejsze daty spotykane w starszych materiałach (grudzień 2024, grudzień 2025) są nieaktualne, podobnie jak informacje o przesunięciu przepisów do czerwca 2026 roku.
Odroczenie do czerwca 2027 roku nie obejmuje wszystkich małych firm. Mikro i małe przedsiębiorstwa, które podlegały wcześniej rozporządzeniu EUTR w sprawie drewna, stosują EUDR od 30 grudnia 2026 roku, razem z dużymi operatorami. Importerzy drewna i wyrobów drewnianych mają więc o pół roku mniej na przygotowanie, niż wskazywałby sam podział na wielkość firmy.
Komisja Europejska nie przewiduje kolejnego odroczenia. W pakiecie wyjaśnień z maja 2026 roku wskazała, że ze względu na pewność prawa nie zamierza proponować dalszych zmian tekstu podstawowego, a powyższe daty pozostają wiążące. Kto planuje import po grudniu 2026 roku, powinien przyjąć ten termin za wiążący.
Kogo dotyczy EUDR i jakie produkty obejmuje?
Rozporządzenie 2023/1115 rozróżnia dwie role w łańcuchu dostaw: operatora i podmiot handlowy. Operator to podmiot, który po raz pierwszy wprowadza towar na rynek Unii lub go eksportuje. Podmiot handlowy udostępnia na rynku towar już wprowadzony. Obie role wiążą się z obowiązkami, choć zakres i uproszczenia różnią się w zależności od wielkości firmy i miejsca w łańcuchu.
Zakres przedmiotowy obejmuje siedem towarów bazowych oraz produkty z nich wytworzone. O tym, czy dany wyrób podlega przepisom, decyduje kod taryfowy CN z załącznika I rozporządzenia, a nie profil działalności firmy.
| Towar bazowy | Przykłady produktów pochodnych |
|---|---|
| Bydło | Skóra, wyroby skórzane, mięso wołowe |
| Kakao | Czekolada, masło i proszek kakaowy |
| Kawa | Ekstrakty kawowe, kawa palona |
| Olej palmowy | Oleje spożywcze, pochodne chemiczne |
| Kauczuk | Opony, wyroby gumowe |
| Soja | Śruta i olej sojowy, pasze |
| Drewno | Meble, papier, celuloza, wyroby drewniane |
Nowelizacja z grudnia 2025 roku wyłączyła z zakresu produkty drukowane, takie jak książki i gazety. Firma importująca dowolny z pozostałych towarów sprawdza w pierwszej kolejności jego kod CN, ponieważ to on przesądza o obowiązkach.
Zmiany zakresu z lipca 2026: co wypada z EUDR, a co dochodzi
13 lipca 2026 roku Komisja Europejska przyjęła dwa akty: delegowany, który zmienia załącznik I, oraz wykonawczy, który reguluje system informatyczny. Część wyrobów wypada z rozporządzenia o wylesianiu, inne zostają do niego dopisane. Zanim firma przebuduje procedury, powinna sprawdzić status prawny tych zmian.
Stan prawny na lipiec 2026: Komisja przyjęła akt delegowany, ale nie wszedł on jeszcze w życie. Trafił do dwumiesięcznej kontroli Parlamentu Europejskiego i Rady, którą można wydłużyć o kolejne dwa miesiące, przy czym oba organy mogą akt jedynie odrzucić, bez prawa do zmiany jego treści. Do zakończenia kontroli obowiązuje dotychczasowa treść załącznika I.
| Wychodzi z zakresu | Wchodzi do zakresu (od 30 grudnia 2027) |
|---|---|
| Skóry i skóry wyprawione bydła (pozycje 4101, 4104, 4107) | Ekstrakty, esencje i koncentraty kawy rozpuszczalnej (2101 11 00) |
| Opony bieżnikowane, w zakresie zostają same bieżniki | Wybrane pochodne oleju palmowego dla łańcuchów oleochemicznych |
| Nasiona soi przeznaczone do siewu | Mrożone języki wołowe |
| Pasy przenośnikowe i transmisyjne oraz wybrane wyroby z gumy (4010, 4016) | Wybrane mydła zawierające pochodne objętych surowców |
| Siedzenia lotnicze i samochodowe, w zakresie zostają siedzenia drewniane |
Poza zakresem EUDR pozostają także próbki do badań i testów, wybrane odpady, towary używane i z drugiej ręki, materiały opakowaniowe, materiały informacyjne oraz produkty służące do wytwarzania leków. Importer skóry bydła zyskuje więc pełne zwolnienie, a importer kawy rozpuszczalnej rok więcej na przygotowanie niż importer kawy palonej.
Na czym polega należyta staranność?
Należyta staranność obejmuje 3 powiązane etapy, które operator dokumentuje przed wprowadzeniem towaru na rynek Unii. To procedura potwierdzająca, że towar jest legalny i wolny od powiązań z wylesianiem.
Kluczowym elementem procedury jest geolokalizacja. Dla każdej działki, na której powstaje surowiec, podaje się współrzędne geograficzne, a dla działek o powierzchni powyżej 4 hektarów, na których produkowane są towary inne niż bydło, wymagany jest poligon wyznaczający granice terenu. Dane muszą odpowiadać rzeczywistym granicom działek, nie regionom administracyjnym. Zakres tej procedury zależy jednak od tego, skąd towar pochodzi.
Kraje niskiego ryzyka i uproszczona należyta staranność
Rozporządzenie wykonawcze 2025/1093 z 22 maja 2025 roku dzieli państwa na trzy grupy ryzyka: niskie, standardowe i wysokie. Polska znalazła się w grupie niskiego ryzyka. Towary pozyskiwane w kraju o niskim ryzyku podlegają uproszczonej należytej staranności z artykułu 13 rozporządzenia, czyli bez oceny ryzyka i bez środków ograniczających ryzyko. Pozostaje zebranie informacji o towarze i złożenie oświadczenia.
Częsty błąd w interpretacji: uproszczenie zależy od kraju pochodzenia surowca, nie od siedziby firmy. Polski importer kakao z Wybrzeża Kości Słoniowej prowadzi pełną procedurę, mimo że sam działa w kraju niskiego ryzyka. Z artykułu 13 korzysta natomiast tartak przetwarzający polskie drewno.
Klasyfikacja podlega okresowej weryfikacji, dlatego status kraju dostawcy warto sprawdzać przy zmianie źródła zakupów. Towary z krajów wysokiego ryzyka organy krajowe kontrolują częściej.
Oświadczenie DDS i system TRACES
System TRACES działa od 9 grudnia 2024 roku jako unijna platforma informatyczna prowadzona przez Komisję Europejską. Podstawą jest artykuł 33 rozporządzenia, a zasady korzystania z systemu określa rozporządzenie wykonawcze 2024/3084. To w nim operator składa elektronicznie oświadczenie o należytej staranności (DDS), a system generuje dla każdego oświadczenia numer referencyjny.
Numer referencyjny DDS jest przekazywany w dół łańcucha dostaw i wskazywany przy odprawie celnej. Bez ważnego numeru przesyłka objęta rozporządzeniem zostaje wstrzymana na granicy Unii. Nowelizacja z grudnia 2025 roku dopuściła ponowne wykorzystanie istniejących oświadczeń, dzięki czemu podmioty w dół łańcucha mogą powoływać się na numer wystawiony wcześniej, zamiast składać własne oświadczenie dla każdej przesyłki.
Stan systemu na lipiec 2026
Sam system przechodził w 2026 roku dostosowania, a jego ponowne uruchomienie zaplanowano na czerwiec 2026 roku. Równolegle działa wersja testowa, w której firmy mogą przećwiczyć składanie oświadczenia bez skutków prawnych. Lepiej przejść ją przed grudniem 2026 roku, bo pierwsze DDS powstaną już pod presją terminów odprawy.
Akt wykonawczy przyjęty 13 lipca 2026 roku porządkuje techniczną stronę systemu i aktualizuje specyfikacje interfejsów API dla firm składających oświadczenia automatycznie. Cztery zmiany dotyczą codziennej pracy importera.
Co wnosi akt wykonawczy z 13 lipca 2026
Procedury awaryjne Komisja ma udostępnić do 30 grudnia 2026 roku, czyli na start obowiązków dla dużych i średnich firm.
EUDR a odprawa celna: rola importera i agencji celnej
Przy imporcie towaru objętego rozporządzeniem 2023/1115 numer referencyjny DDS musi być gotowy przed zgłoszeniem celnym. Oświadczenie składa operator odpowiedzialny za wprowadzenie towaru, a organy celne weryfikują obecność ważnego numeru w chwili odprawy. Prawidłowy obieg dokumentów decyduje o tym, czy przesyłka zostanie zwolniona bez opóźnień.
Podział ról przy imporcie
W tym zakresie pomaga wsparcie agencji celnej. Polish Forwarding Company obsługuje import towarów objętych rozporządzeniem, weryfikuje kody CN i porządkuje dokumentację odprawy, tak aby numer referencyjny DDS był poprawnie powiązany ze zgłoszeniem. Klasyfikacja taryfowa na wczesnym etapie pozwala ustalić, które przesyłki w ogóle podlegają przepisom.
Jak przygotować firmę do EUDR?
Przygotowanie do EUDR obejmuje 5 kroków, od ustalenia, które towary w ofercie podlegają rozporządzeniu, po wdrożenie obiegu oświadczeń. Poniższe kroki porządkują pracę importera przed terminem stosowania przepisów.
Przygotowanie do EUDR: 5 kroków
Firmy sprowadzające surowce objęte przepisami transportem morskim lub innymi gałęziami spedycji wiele zyskują, gdy wcześnie uporządkują dane od dostawców spoza Unii. Zebranie geolokalizacji i dowodów legalności bywa najbardziej czasochłonnym elementem, dlatego warto rozpocząć je z wyprzedzeniem wobec terminu stosowania rozporządzenia.
Kary za brak zgodności z EUDR
Sankcje za naruszenie EUDR określa artykuł 25 rozporządzenia i mają one zniechęcać do obchodzenia przepisów. Grzywna wynosi co najmniej 4 procent rocznego obrotu firmy w całej Unii, a obok niej stosuje się dodatkowe środki.
W Polsce egzekwowaniem przepisów zajmą się trzy inspekcje: Inspekcja Weterynaryjna (bydło), Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (kakao, kawa, olej palmowy, soja) oraz Inspekcja Ochrony Środowiska (drewno i kauczuk). Krajową koordynację prowadzi minister właściwy do spraw klimatu. Projekt polskiej ustawy wdrażającej na lipiec 2026 roku pozostaje w toku prac legislacyjnych.
Sprawdzimy, które przesyłki podlegają EUDR
Polish Forwarding Company prowadzi własną agencję celną ze statusem AEO. Weryfikujemy klasyfikację taryfową towarów wobec załącznika I, ustalamy rolę firmy w łańcuchu dostaw i wiążemy numer DDS ze zgłoszeniem celnym.
Najczęściej zadawane pytania
Poniżej 8 odpowiedzi na najczęstsze pytania importerów o EUDR.
Źródła: Komisja Europejska, eur-lex.europa.eu, Access2Markets, gov.pl, gov.pl rolnictwo, rozporządzenie 2025/1093, rozporządzenie wykonawcze 2024/3084, wytyczne EUDR Komisji Europejskiej
