Sankcyjny kod HS to numer towaru, którego nie wolno wywieźć do Rosji lub Białorusi, sprowadzić stamtąd do Unii albo przewieźć przez te kraje. Sam kod HS to numer, pod którym towar figuruje w taryfie celnej. Przykładowo pozycja 8457 obejmuje m.in. centra obróbkowe do metalu. Unia Europejska publikuje wykazy takich numerów w swoich przepisach sankcyjnych. Ostatnio zmieniła je 23 lipca 2026 roku w 21. pakiecie sankcji, czyli w kolejnej porcji zakazów dopisanej do obowiązujących przepisów. Osobną sprawą są zakazy wywozu, które wprowadziła sama Rosja.
Najważniejsze fakty
- Unijne listy sankcyjne towarów to wykazy dołączone do dwóch unijnych rozporządzeń: jednego o Rosji, drugiego o Białorusi. Obowiązuje wersja po 21. pakiecie sankcji z 23 lipca 2026 roku.
- Pierwsze 4 cyfry kodu towaru są takie same w Unii, w Chinach i w Rosji. Już po nich widać, czy towar może podlegać zakazowi.
- Lista CHPI to 50 towarów pod szczególnym nadzorem, m.in. układy scalone i obrabiarki. Przy ich sprzedaży do krajów spoza Unii umowa musi zakazywać odsprzedaży do Rosji.
- Zestawienie na alta.ru pokazuje zakazy wprowadzone przez Rosję, czyli czego nie wolno wywieźć z Rosji. To nie są unijne sankcje na Rosję.
- W Polsce za naruszenie sankcji grozi kara pozbawienia wolności na co najmniej 3 lata oraz kara pieniężna do 20 000 000 zł.
Czym jest sankcyjny kod HS i dlaczego liczą się pierwsze 4 cyfry
Każdy towar w handlu międzynarodowym ma swój numer w taryfie celnej. Podstawą jest 6-cyfrowy kod HS, który ustala Światowa Organizacja Celna (WCO). Z tego samego systemu korzystają Unia Europejska, Chiny i Rosja. Unia dopisuje do niego kolejne cyfry. Tak powstają 8-cyfrowe kody CN oraz 10-cyfrowe kody TARIC, do których przypisane są także cła i zakazy dla konkretnych krajów. Rosja i pozostałe państwa Eurazjatyckiej Unii Gospodarczej używają 10-cyfrowego kodu TN WED. Jego pierwsze 6 cyfr jest takie samo jak w HS.
Pozycja taryfowa wspólna dla czterech systemów
| Poziom kodu | Liczba cyfr | Przykład | Kto ustala |
|---|---|---|---|
| Dział | 2 | 84 | WCO, system HS |
| Pozycja | 4 | 8457 | WCO, system HS |
| Podpozycja HS | 6 | 8457 10 | WCO, system HS |
| Kod CN | 8 | 8457 10 + dwie cyfry | Unia Europejska |
| Kod TARIC | 10 | 8457 10 + cztery cyfry | Unia Europejska |
| Kod TN WED | 10 | 8457 10 + cztery cyfry | Eurazjatycka Unia Gospodarcza |
Unijne wykazy nie zawsze podają pełny kod. Czasem obejmują cały dział taryfy (2 cyfry), czasem pozycję (4 cyfry), a czasem dokładny kod 6- lub 8-cyfrowy. Dopisek „ex” przy kodzie oznacza, że zakaz dotyczy tylko części towarów z tego kodu, opisanej obok. Dlatego najprościej zacząć od pierwszych 4 cyfr. Przykład: towar na fakturze ma kod zaczynający się od 8457. Pozycja 8457 występuje na liście CHPI, więc przed sprzedażą poza Unię ładunek wymaga dokładniejszej kontroli. Taki test to pierwsze sito, a nie pełna ocena prawna. Nie pokaże, że odbiorca jest firmą objętą sankcjami, i nie wychwyci towarów, które wykazy opisują parametrami technicznymi zamiast kodem. Na tej zasadzie działa wstępna weryfikacja w Polish Forwarding Company: zlecenie trafia do realizacji, gdy pierwsze 4 cyfry kodu towaru nie figurują na listach sankcyjnych.
Szybka wycena
przewozu z kontrolą kodu
Spedytor sprawdzi pozycję taryfową towaru na listach sankcyjnych i dobierze trasę oraz dokumenty do odprawy.
Które listy sankcyjne UE obejmują towary
Kilkanaście wykazów dołączonych do rozporządzenia Rady UE o sankcjach wobec Rosji (w przepisach nazywanych załącznikami) to unijne listy sankcyjne towarów. Aktualna wersja z wszystkimi zmianami pochodzi z 24 lipca 2026 roku. Część wykazów zakazuje sprzedaży i wywozu towarów do Rosji, bez względu na to, gdzie towar wyprodukowano. Inne zakazują sprowadzania rosyjskich towarów do Unii. Tabela pokazuje najważniejsze z nich.
| Wykaz (załącznik) | Czego zakaz dotyczy | Jakie towary | Jak zapisano kody |
|---|---|---|---|
| VII | wywóz do Rosji i przewóz przez Rosję | zaawansowane technologie, m.in. elektronika | część opisana parametrami technicznymi, część kodami CN |
| XI | wywóz do Rosji i przewóz przez Rosję | sprzęt lotniczy i kosmiczny | cały dział 88 i wybrane kody |
| XVIII | wywóz do Rosji | dobra luksusowe | kody 8-cyfrowe, zwykle z dopiskiem „ex” (tylko część towarów z kodu) |
| XXIII | wywóz do Rosji | towary przemysłowe, m.in. surowce mineralne, rudy, żelazo, stal i aluminium | kody 4- i 6-cyfrowe oraz całe działy 25, 26, 72 i 76 |
| XVII | przywóz z Rosji do UE | wyroby z żelaza i stali | kody od 7206 do 7229 i cały dział 73 |
| XXI | przywóz z Rosji do UE | towary, na których Rosja zarabia, m.in. drewno | głównie kody 4-cyfrowe i cały dział 44 |
| XL | wywóz do Rosji, a przy sprzedaży do innych krajów spoza UE dodatkowe obowiązki | towary wysokiego priorytetu (lista CHPI) | kody 6-cyfrowe |
Dla Białorusi obowiązuje osobne rozporządzenie z podobnymi wykazami, w tym z wykazem towarów przemysłowych i własną wersją listy CHPI. Od 20. pakietu sankcji część sprzętu dla przemysłu naftowego, wcześniej wymieniona w osobnym wykazie, podlega zakazowi razem z towarami przemysłowymi z tabeli. Tamten wykaz obejmuje dziś wyłącznie oprogramowanie.
Towary podwójnego zastosowania to produkty cywilne, które mogą posłużyć także wojsku, na przykład niektóre drony, kamery termowizyjne czy precyzyjne obrabiarki. Unijny wykaz takich towarów opisuje je numerem kontrolnym i parametrami technicznymi (np. dokładnością czy mocą), a nie kodem CN. Do przełożenia tych opisów na kody służy tabela porównawcza przygotowana przez dyrekcję Komisji Europejskiej odpowiedzialną za cła (DG TAXUD).
Kierunki zakazów
Lista CHPI: 50 kodów wysokiego priorytetu
Lista CHPI (z ang. Common High Priority Items, czyli towary o wysokim priorytecie) to wykaz 50 rodzajów towarów, na które Unia i jej partnerzy zwracają szczególną uwagę przy kontroli eksportu. Są wśród nich m.in. układy scalone i obrabiarki. Listę uzgodniły wspólnie Unia Europejska, Stany Zjednoczone, Japonia i Wielka Brytania. Każdy towar jest na niej opisany 6-cyfrowym kodem HS. Ta sama lista obowiązuje w sankcjach wobec Rosji i wobec Białorusi.
Firma, która sprzedaje towar z listy CHPI do kraju spoza Unii, wpisuje do umowy klauzulę „no Russia”, czyli zakaz odsprzedaży tego towaru do Rosji i jego użycia w Rosji. Od 26 grudnia 2024 roku musi też ocenić i opisać na piśmie, czy towar może trafić do Rosji okrężną drogą, przez pośrednika w innym kraju. Taka droga to obejście sankcji. Obowiązki te nie dotyczą sprzedaży do państw partnerskich Unii, m.in. Stanów Zjednoczonych, Japonii i Wielkiej Brytanii. W 20. pakiecie Unia po raz pierwszy zakazała wywozu wybranych towarów do kraju innego niż Rosja i Białoruś. Chodzi o Kirgistan i dwa kody: 8457 10 (centra obróbkowe do metalu) oraz 8517 62 (urządzenia do odbioru i przesyłania danych).
Co zawiera zestawienie alta.ru: rosyjskie zakazy wywozu
Strona alta.ru/tnved/forbidden_export/ to zestawienie przygotowane przez rosyjską firmę Alta-Soft. Pokazuje, czego nie wolno wywieźć z Rosji według prawa rosyjskiego. Nie są to więc unijne sankcje na Rosję, tylko zakazy ustanowione przez sam rząd Rosji. Zestawienie łączy w jednej tabeli trzy postanowienia rosyjskiego rządu z 9 marca 2022 roku (nr 311, 312 i 313), obowiązujące do 31 grudnia 2027 roku.
Ostatnia aktualizacja zestawienia pochodzi z 24 kwietnia 2026 roku. Rosyjski rząd dopisał wtedy do zakazów hel (rosyjski kod 2804 29 100 0). Żaden z trzech rosyjskich zakazów nie obejmuje towarów, które przez Rosję tylko przejeżdżają, np. z Chin do Europy. Na tej samej stronie alta.ru publikuje też listy unijne, ale w wersji z 28 kwietnia 2026 roku, czyli sprzed 21. pakietu. Aktualne unijne zakazy sprawdza się w EUR-Lex, oficjalnym serwisie z tekstami prawa UE.
Gdzie sprawdzić, czy kod towaru jest objęty sankcjami
Najpewniejszym źródłem jest EUR-Lex, oficjalny serwis z tekstami prawa UE. Znajduje się tam tzw. tekst skonsolidowany rozporządzeń sankcyjnych, czyli jedna aktualna wersja z naniesionymi zmianami ze wszystkich pakietów. Komisja Europejska nie publikuje osobnej, prostej listy kodów CN objętych sankcjami. Kod towaru sprawdza się więc w wykazach dołączonych do rozporządzeń oraz w TARIC, unijnej bazie taryfy celnej.
| Narzędzie | Co pokazuje | Kiedy z niego korzystać |
|---|---|---|
| EUR-Lex | aktualne teksty rozporządzeń sankcyjnych ze wszystkimi zmianami | gdy potrzebne jest dokładne brzmienie przepisu lub wykazu |
| TARIC | cła, zakazy i ograniczenia przypisane do kodu i kraju | szybka kontrola kodu CN, gdy towar pochodzi z Rosji lub Białorusi albo tam jedzie |
| EU Sanctions Map | jakie sankcje UE obowiązują wobec danego kraju | gdy odbiorca działa w kraju spoza UE |
| EU Sanctions Helpdesk | narzędzia do sprawdzania kontrahentów i ryzyka (tzw. due diligence, czyli należyta staranność) | bezpłatne wsparcie dla małych i średnich firm |
| alta.ru | rosyjskie zakazy wywozu według rosyjskich kodów towarów | gdy towar ma być wywieziony z Rosji |
W TARIC wystarczy wpisać kod CN towaru i wybrać Rosję jako kraj pochodzenia albo przeznaczenia. Wyszukiwarka pokaże środki przypisane do tego kodu. Gdy nie ma pewności, jaki kod ma towar, można wystąpić do organów celnych o wiążącą informację taryfową (WIT). To urzędowa decyzja, która przypisuje towarowi kod i wiąże organy celne w całej Unii. Na tak potwierdzonym kodzie obsługa celna opiera zgłoszenie.
Screening sankcyjny krok po kroku
Screening sankcyjny to sprawdzenie ładunku, kontrahenta i trasy pod kątem sankcji, zanim towar wyjedzie. Zaczyna się od kodu towaru, a kończy na odbiorcy i trasie, bo zakazy dotyczą trzech rzeczy: co jest wysyłane, do kogo i dokąd.
Od kodu do umowy: cztery poziomy kontroli
Kolejność weryfikacji ładunku
- Odczytanie kodu CN z faktury i porównanie pierwszych 4 cyfr z listami. Część wykazów obejmuje całe działy taryfy: surowce mineralne (25), rudy (26), drewno (44), żelazo i stal (72), aluminium (76) oraz statki powietrzne (88).
- Sprawdzenie pełnego kodu 6- i 8-cyfrowego oraz opisu przy kodach z dopiskiem „ex”.
- Sprawdzenie, czy towar nie ma parametrów technicznych z unijnego wykazu towarów podwójnego zastosowania.
- Sprawdzenie kontrahenta i odbiorcy końcowego na unijnych listach firm i osób objętych sankcjami.
- Sprawdzenie trasy i kraju docelowego: czy towar jedzie przez Rosję lub Białoruś i czy trafia do kraju objętego dodatkowymi zakazami, np. do Kirgistanu.
- Klauzula „no Russia” w umowie i pisemna ocena ryzyka przy towarach z listy CHPI.
Samo porównanie 4 cyfr nie pokaże, że odbiorca jest firmą objętą sankcjami, i nie wychwyci towaru opisanego w wykazach tylko parametrami. Dlatego kroki 3 i 4 wykonuje się zawsze, także wtedy, gdy kodu towaru nie ma na listach. Przy imporcie przydaje się aktywny numer EORI, a w umowie jasny podział obowiązków według reguł Incoterms.
Tranzyt przez Rosję i Białoruś na trasie kolejowej z Chin
Towar z Chin, który jedzie koleją do Unii i przez Rosję tylko przejeżdża, nie jest traktowany jako towar wywożony z Rosji. Tak wyjaśniła Komisja Europejska w odpowiedziach na pytania o tranzyt (aktualizacja z 26 lipca 2023 roku). Muszą być spełnione trzy warunki. Trasa zaczyna się i kończy poza Rosją. Towar nie jest tam sprzedawany ani przetwarzany. Nie zmienia też właściciela. Spełnienie tych warunków musi wykazać przedsiębiorca, który obsługuje transakcję. Dlatego dokumenty przewozowe powinny jednoznacznie wskazywać ten sam towar na całej trasie.
Towar z Chin koleją przez Rosję do UE
Podstawa: wyjaśnienia Komisji Europejskiej dotyczące tranzytu (FAQ).
Inaczej jest przy wysyłce z Unii. Przez Rosję nie wolno przewozić towarów podwójnego zastosowania, broni, zaawansowanych technologii, sprzętu lotniczego, paliwa lotniczego oraz towarów z osobnej listy tranzytowej. Podobny zakaz przejazdu obowiązuje dla wybranych towarów na Białorusi. Połączenia z Chin opisuje strona spedycji kolejowej.
Konsekwencje naruszenia sankcji w Polsce
W Polsce za naruszenie unijnych sankcji wobec Rosji i Białorusi grozi kara pozbawienia wolności na co najmniej 3 lata. Przewiduje ją ustawa z 13 kwietnia 2022 roku o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego. Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej przewiduje też karę pieniężną do 20 000 000 zł. Nakłada ją decyzją naczelnik urzędu celno-skarbowego.
W firmie odpowiada karnie osoba, która odpowiada za zawarcie danej transakcji handlowej. Służba celna ma z kolei obowiązek wstrzymać zwolnienie towaru, czyli nie wydać go odbiorcy, jeśli ma uzasadnione podejrzenie obejścia sankcji. Obejście to np. wysyłka do Rosji przez pośrednika w innym kraju. Projekt ustawy o środkach ograniczających przenosi do polskiego prawa unijną dyrektywę o karach za naruszanie sankcji. Termin na jej wdrożenie minął 20 maja 2025 roku.
Stan na 25 września 2026 roku. Najnowszy jest 21. pakiet sankcji z 23 lipca 2026 roku. Unijne sankcje gospodarcze wobec Rosji przedłużono do 31 lipca 2027 roku. Projekt ustawy o środkach ograniczających jest nadal na etapie prac w Sejmie. Materiał jest aktualizowany przy kolejnych pakietach, a klienci Polish Forwarding Company otrzymują informację o zmianach bezpośrednio.
Polish Forwarding Company to niezależny operator logistyczny z 13 oddziałami w Polsce i zespołem ponad 140 specjalistów. Certyfikaty AEO, IATA, FIATA, FMC, GDP, GMP+, HACCP oraz NATO NCAGE potwierdzają przygotowanie do obsługi rynków i branż o wysokich wymaganiach regulacyjnych. Agencja celna w Gdyni (81-368 Gdynia, ul. Pułaskiego 8/504) ze statusem AEO sprawdza kody towarów na listach sankcyjnych przed przyjęciem zlecenia.
Najczęściej zadawane pytania
Krótkie odpowiedzi na sześć pytań o listy sankcyjne, kody towarów, tranzyt i kary.
Źródła: rozporządzenie 833/2014, rozporządzenie 765/2006, rozporządzenie 2026/1848, Komisja Europejska, FAQ o tranzycie, FAQ celne, BIS, EU Sanctions Map, dyrektywa 2024/1226, Dziennik Ustaw, projekt ustawy o środkach ograniczających, alta.ru
