Zgłoszenie celne przy imporcie spoza Unii Europejskiej może złożyć sam przedsiębiorca, jego pracownik albo przedstawiciel celny działający na podstawie pełnomocnictwa. Wybór jednej z tych ścieżek przesądza o tym, kto odpowiada za prawidłowość zgłoszenia, kto figuruje jako dłużnik celny i czy firma skorzysta z rozliczenia podatku od importu w deklaracji.
Poniższy przewodnik porządkuje zakres zadań, kryteria decyzyjne oraz podział odpowiedzialności między importera a pełnomocnika.
Najważniejsze fakty
- Określenie agencja celna pochodzi z praktyki rynkowej. Obowiązujące przepisy posługują się pojęciami przedstawiciela celnego (art. 76 Prawa celnego) oraz agenta celnego wpisanego na listę (art. 79).
- Przepisy nie przewidują obowiązku korzystania z pełnomocnika. Firma z numerem EORI i uprawnieniami na PUESC składa zgłoszenie samodzielnie.
- Rozliczenie podatku od importu w deklaracji z art. 33a ustawy o VAT przysługuje każdemu zarejestrowanemu czynnemu podatnikowi VAT, który składa JPK miesięcznie. Ustawodawca wykluczył stosowanie art. 33a przez podatnika kwartalnego. Od 1 lipca 2020 r. nie zależy od statusu AEO ani od pozwoleń na uproszczenia.
- Przedstawicielstwo bezpośrednie pozostawia dług celny po stronie importera, pośrednie obejmuje solidarną odpowiedzialność pełnomocnika (art. 77 ust. 3 UKC). Przy rozliczeniu z art. 33a agencja celna odpowiada solidarnie z importerem za podatek niezależnie od rodzaju przedstawicielstwa. Wyjątkiem jest przedstawicielstwo bezpośrednie na rzecz importera ze statusem AEO.
- Towar w czasowym składowaniu obejmuje się procedurą celną albo powrotnie wywozi w terminie 90 dni (art. 149 UKC).
Co to jest agencja celna i czym różni się od urzędu celnego
Agencja celna to przedsiębiorstwo wykonujące czynności przedstawiciela celnego, którego pozycję prawną określa artykuł 76 ustawy Prawo celne. Samo określenie „agencja celna” pochodzi z praktyki rynkowej i nie występuje w obowiązujących przepisach. Ustawa posługuje się jeszcze pojęciem agenta celnego, czyli osoby fizycznej wpisanej na listę prowadzoną przez Ministerstwo Finansów (art. 79). Rejestr agencji celnych funkcjonował na gruncie Kodeksu celnego z 1997 roku i dziś nie obowiązuje.
Podział ról jest jednoznaczny. Urząd celno-skarbowy reprezentuje administrację: przyjmuje zgłoszenie, weryfikuje dane, typuje przesyłki do kontroli i zwalnia towar do procedury. Pełnomocnik działa po stronie przedsiębiorcy, przygotowuje dokumentację i odpowiada za zgodność deklarowanych danych ze stanem faktycznym. Obie strony korzystają z tej samej platformy PUESC oraz systemów AIS/IMPORT PLUS w przywozie, AES/ECS2 PLUS w wywozie i NCTS2 PLUS w tranzycie.
Szybka wycena
odprawy celnej
Spedytor wyceni odprawę importową razem z przewozem towaru i dobierze formę przedstawicielstwa.
Czym zajmuje się agencja celna: zakres obowiązków
Zgłoszenie celne wymaga ustalenia kodu taryfy celnej, wartości celnej, preferencji wynikających z pochodzenia oraz kompletu dokumentów wymaganych przy danej procedurze, o czym stanowi artykuł 163 UKC. Zakres zadań wykracza więc poza samo wypełnienie formularza.
Klasyfikacja i wartość
Przypisanie kodu Nomenklatury scalonej, ustalenie wartości celnej i stawki należności, weryfikacja dowodów pochodzenia typu EUR.1 lub oświadczenie eksportera.
Zgłoszenia i procedury
Przywóz, wywóz, tranzyt oraz procedury specjalne. Obsługa zgłoszeń w systemach PUESC i uzyskanie potwierdzeń: PZC w imporcie, komunikat IE599 w eksporcie.
Reprezentacja
Wystąpienia przed organami celnymi w granicach pełnomocnictwa, obsługa kontroli, wnioski o wiążącą informację taryfową i pozwolenia na uproszczenia.
Zabezpieczenia i tranzyt
Otwarcie i zamknięcie operacji tranzytowej na dokumencie T1, złożenie zabezpieczenia celnego (art. 89 UKC), obsługa karnetu TIR.
Do zakresu wchodzi także sprawozdawczość INTRASTAT dla obrotu wewnątrzunijnego oraz doradztwo przy planowaniu procedury, na przykład wyborze między dopuszczeniem do obrotu a składem celnym.
Kiedy potrzebna jest agencja celna, a kiedy wystarczy odprawa we własnym zakresie
Odprawa celna we własnym zakresie jest dostępna dla każdej firmy, która posiada numer EORI nadany zgodnie z artykułem 9 UKC oraz uprawnienia do systemów na PUESC. Przepisy nie wprowadzają generalnego przymusu korzystania z pełnomocnika. O wyborze ścieżki decydują trzy czynniki: częstotliwość zgłoszeń, złożoność asortymentu oraz sposób rozliczenia podatku od importu.
| Kryterium | Zgłoszenie własne | Przedstawiciel celny |
|---|---|---|
| Liczba zgłoszeń rocznie | Pojedyncze, powtarzalny asortyment | Regularne, wiele pozycji taryfowych |
| Kompetencje wewnętrzne | Własny zespół znający taryfę i systemy | Wiedza taryfowa po stronie pełnomocnika |
| Towary objęte zakazami i ograniczeniami | Wymaga własnych pozwoleń i certyfikatów | Obsługa dokumentacji w ramach zlecenia |
| Rozliczenie VAT z art. 33a | Możliwe przy statusie AEO albo pozwoleniu na uproszczenia, bez nich zgłoszenie składa przedstawiciel (art. 33a ust. 2 pkt 3 i ust. 2d) | Dostępne dla każdego czynnego podatnika VAT |
| Odpowiedzialność za dane zgłoszenia | W całości po stronie firmy | Zależna od rodzaju przedstawicielstwa |
Ostatni wiersz tabeli ma wymiar finansowy. Artykuł 33a ustawy o VAT pozwala rozliczyć podatek od importu w deklaracji, zamiast wpłacać go w terminie 10 dni od powiadomienia o długu celnym. Prawo to przysługuje każdemu zarejestrowanemu czynnemu podatnikowi VAT po przedstawieniu zaświadczeń o braku zaległości podatkowych i składkowych. Do 30 czerwca 2020 r. rozwiązanie było zarezerwowane dla firm ze statusem AEO albo pozwoleniem na uproszczenia, a nowelizacja z 31 lipca 2019 r. ten wymóg zniosła. Pozostał warunek z ustępu 2, aby zgłoszenie składał przedstawiciel bezpośredni albo pośredni, przy czym importer odprawiający towar samodzielnie spełnia go wyłącznie przy statusie AEO albo pozwoleniu z art. 166 lub 182 UKC (ust. 2d). Dla firm rozwijających import to najczęstszy powód powierzenia zgłoszeń pełnomocnikowi, ponieważ rozwiązanie poprawia płynność finansową.
Obrót wewnątrz Unii pozostaje poza tym schematem. Dostawa z Niemiec czy Czech podlega rozliczeniu VAT-UE oraz sprawozdawczości INTRASTAT po przekroczeniu progów statystycznych, a zgłoszenie celne nie jest tu wymagane.
Agencja celna a spedytor: podział zadań
Spedytor odpowiada za 3 obszary organizacji przewozu: wybór trasy i środka transportu, rezerwację miejsca u przewoźnika oraz wystawienie dokumentu przewozowego typu konosament, CMR lub AWB. Pełnomocnik celny prowadzi sprawę wobec administracji, czyli klasyfikuje towar, składa zgłoszenie i rozlicza należności.
W praktyce oba obszary są ze sobą powiązane, ponieważ dane z dokumentu przewozowego trafiają wprost do zgłoszenia. Operatorzy prowadzący jednocześnie spedycję i czynności celne obsługują przesyłkę w jednym procesie, dzięki czemu terminy zwolnienia towaru i odbioru z terminalu układają się w spójny harmonogram. Taki model działania oferuje Polish Forwarding Company w ramach obsługi celnej prowadzonej równolegle ze spedycją morską, lotniczą, drogową i kolejową.
Przedstawicielstwo bezpośrednie i pośrednie: podział odpowiedzialności
Artykuł 18 UKC przewiduje dwie formy umocowania, a różnica między nimi decyduje o tym, kto figuruje jako dłużnik celny. Wybór formy deklaruje się organowi celnemu przy każdym zgłoszeniu (art. 19 UKC), a pełnomocnik musi mieć siedzibę na obszarze celnym Unii.
| Cecha | Przedstawicielstwo bezpośrednie | Przedstawicielstwo pośrednie |
|---|---|---|
| Sposób działania | W imieniu i na rzecz importera | We własnym imieniu, na rzecz importera |
| Dłużnik celny | Wyłącznie importer | Solidarnie importer i pełnomocnik |
| Podstawa prawna | Art. 18 ust. 1 UKC | Art. 18 ust. 1 oraz art. 77 ust. 3 UKC |
| Typowe zastosowanie | Standard przy imporcie firm z siedzibą w Polsce | Podmioty spoza Unii oraz wybrane procedury specjalne |
Podatek od importu rządzi się osobną zasadą. Przy rozliczeniu z art. 33a ustawy o VAT importer i przedstawiciel celny odpowiadają solidarnie za kwotę nierozliczoną w deklaracji (ust. 8), niezależnie od formy umocowania. Wyjątkiem jest przedstawicielstwo bezpośrednie na rzecz importera ze statusem AEO (ust. 8a). Z tego powodu pełnomocnicy weryfikują status podatkowy zleceniodawcy: zaświadczenia o braku zaległości zachowują ważność 6 miesięcy, a dopuszczalny próg zaległości wynosi 3% należnych kwot, przy czym zaświadczenia można zastąpić oświadczeniem.
Ile kosztuje agencja celna i od czego zależy cena
Prawo celne reguluje wyłącznie opłaty pobierane przez organ celny, wskazane w artykule 92, na przykład za badania laboratoryjne próbek. Wynagrodzenie przedstawiciela celnego pozostaje kwestią umowną, ponieważ przepisy nie ustanawiają taryfy dla tego rodzaju usług. Wycena zależy od pracochłonności zgłoszenia, a nie od wartości przesyłki.
Cztery pozycje, które warto rozdzielić w kalkulacji
- Wynagrodzenie pełnomocnika: ustalane umownie, zależne od liczby pozycji taryfowych, trybu zgłoszenia i zakresu dodatkowych czynności.
- Cło: należność wynikająca ze stawki taryfowej i wartości celnej, przekazywana budżetowi Unii.
- Podatek od towarów i usług: naliczany od wartości celnej powiększonej o cło, rozliczany przy odprawie albo w deklaracji.
- Akcyza i opłaty dodatkowe: dotyczą wybranych grup towarowych oraz czynności organu, takich jak badania próbek.
Na koszt wpływa też przygotowanie dokumentacji po stronie importera. Komplet danych o towarze, poprawne dowody pochodzenia i czytelna specyfikacja skracają czas obsługi zgłoszenia, a przy stałej współpracy pozwalają ustalić stawkę ryczałtową za odprawę.
Jak wybrać agencję celną: status AEO i procedury uproszczone
Status AEO jest najbardziej wymiernym kryterium. Artykuł 38 UKC przewiduje pozwolenie AEOC dla uproszczeń celnych oraz AEOS dla bezpieczeństwa i ochrony, a jeden podmiot może posiadać oba. Kryteria z art. 39 obejmują przestrzeganie przepisów celnych i podatkowych, system ewidencji handlowej, wypłacalność, standardy kompetencji oraz standardy bezpieczeństwa. Posiadacz pozwolenia podlega mniejszej liczbie kontroli dokumentacyjnych i fizycznych oraz korzysta z priorytetu przy typowaniu przesyłek.
- Pozwolenia na uproszczenia: zgłoszenie uproszczone z art. 166 UKC oraz wpis do rejestru zgłaszającego z art. 182 UKC skracają obieg dokumentów przy powtarzalnych dostawach.
- Odprawa scentralizowana z art. 179 UKC pozwala zgłaszać towar w jednym urzędzie niezależnie od miejsca jego przedstawienia. Warunkiem jest pozwolenie AEOC.
- Zasięg terytorialny i obecność przy portach oraz terminalach lotniczych wpływają na terminy odbioru towaru po zwolnieniu.
- Zabezpieczenie celne w tranzycie: gwarancja składana przez pełnomocnika umożliwia otwarcie operacji na dokumencie T1 od razu po wyładunku.
- Doświadczenie branżowe: znajomość zakazów i ograniczeń właściwych dla asortymentu, na przykład wyrobów medycznych, chemii albo elektroniki.
Polish Forwarding Company jest niezależnym operatorem logistycznym z 13 oddziałami w Polsce i zespołem ponad 140 specjalistów. Czynności celne prowadzi własna agencja celna grupy, a certyfikaty AEO, IATA, FIATA, FMC, GDP, GMP+, HACCP oraz NATO NCAGE otwierają dostęp do rynków i branż o wysokich wymaganiach regulacyjnych. Zakres czynności celnych obejmuje import, eksport, tranzyt oraz procedury specjalne, prowadzone równolegle z organizacją transportu.
Planowana dostawa spoza Unii Europejskiej
Specjaliści Polish Forwarding Company dobiorą procedurę celną i formę przedstawicielstwa do profilu towaru oraz przygotują wycenę obsługi. Wycena jest szybka i bezpłatna.
Najczęściej zadawane pytania
Poniżej 6 odpowiedzi na pytania, które importerzy zadają najczęściej przy pierwszej dostawie spoza Unii Europejskiej.
Źródła: EUR-Lex, Krajowa Administracja Skarbowa, PUESC, podatki.gov.pl, biznes.gov.pl, Komisja Europejska
