Od 1 czerwca 2026 roku w Polsce zaczyna obowiązywać e-karnet ATA, czyli cyfrowa wersja międzynarodowego dokumentu odprawy czasowej. Cyfrowy karnet wchodzi równolegle w krajach Unii Europejskiej, Wielkiej Brytanii, Norwegii i Szwajcarii.
Zmiana wynika z projektu Mercury II prowadzonego przez Międzynarodową Izbę Handlową (ICC). Karnet ATA będzie dostępny w aplikacji mobilnej z kodem QR i PIN-em, a w Polsce dokument nadal wydaje Krajowa Izba Gospodarcza. Pełną cyfryzację karnetu ATA we wszystkich państwach Konwencji Stambulskiej ICC zapowiada do końca 2027 roku.
Czym jest karnet ATA i kiedy się go używa
Karnet ATA to międzynarodowy dokument celny umożliwiający czasowy wywóz towarów do 87 państw świata bez wnoszenia opłat celnych i podatków importowych w kraju docelowym. Podstawą prawną dokumentu jest Konwencja Stambulska z 1990 roku oraz wcześniejsza Konwencja ATA z Brukseli z 1961 roku.
Z karnetu korzystają przede wszystkim firmy uczestniczące w targach i wystawach zagranicznych, wysyłające próbki handlowe oraz wzory, a także zespoły transportujące wyposażenie zawodowe, w tym sprzęt filmowy, telewizyjny, rekwizyty teatralne, instrumenty muzyczne czy sprzęt sportowy. Z procedury wyłączone są towary spożywcze.
W Polsce karnety ATA wydaje Krajowa Izba Gospodarcza z ramienia ICC World Chambers Federation. Dokument honorowany jest przez organy celne wszystkich państw Konwencji i pozwala wjechać do kraju trzeciego, zaprezentować lub użyć towar, a następnie wywieźć go z powrotem na podstawie jednego, ujednoliconego druku.
Co zmienia się 1 czerwca 2026 roku w Polsce
Od 1 czerwca 2026 roku w Polsce, krajach UE, Wielkiej Brytanii, Norwegii i Szwajcarii rusza pełna obsługa karnetu ATA w formie elektronicznej. Decyzję o starcie potwierdziła ICC, koordynator globalnego systemu ATA, w komunikacie z lutego 2026 roku.
Cyfrowy karnet zastępuje w obrocie wewnątrz tej grupy państw papierowy zielony druk z wkładkami eksportowymi, importowymi i tranzytowymi. Posiadacz pobiera dokument do aplikacji mobilnej ATA Carnet app przygotowanej przez ICC i okazuje go celnikowi w postaci kodu QR podczas odprawy. Krajowa Izba Gospodarcza udostępnia tę samą procedurę wydania, którą prowadzi w platformie elektronicznej od 15 maja 2024 roku, ale dotychczas wydruk papierowy pozostawał obowiązkowy na granicy.
Polska wchodzi do fazy pierwszej projektu Mercury II, czyli pilotażu cyfryzacji prowadzonego przez ICC i wspieranego przez Światową Organizację Celną (WCO). Aplikacja została zaprezentowana w Polsce przez Ministerstwo Finansów.
Które kraje akceptują e-karnet od 1 czerwca 2026
W fazie pierwszej cyfrowy karnet obowiązuje w 30 państwach i terytoriach celnych: 27 krajach Unii Europejskiej, Wielkiej Brytanii, Norwegii i Szwajcarii. Pozostałe państwa Konwencji Stambulskiej dołączają do systemu stopniowo, a pełna cyfryzacja jest planowana do końca 2027 roku.
| Obszar | Forma karnetu od 1.06.2026 | Termin pełnej cyfryzacji |
|---|---|---|
| Unia Europejska (27 państw) | cyfrowy (e-karnet ATA) | 1 czerwca 2026 |
| Wielka Brytania | cyfrowy (e-karnet ATA) | 1 czerwca 2026 |
| Norwegia | cyfrowy (e-karnet ATA) | 1 czerwca 2026 |
| Szwajcaria | cyfrowy (e-karnet ATA) | 1 czerwca 2026 |
| Stany Zjednoczone | papierowy | druga połowa 2026 r. (plan USCIB) |
| Pozostałe państwa Konwencji | papierowy | do końca 2027 r. |
| Data | Etap cyfryzacji karnetu ATA |
|---|---|
| 15 maja 2024 | Krajowa Izba Gospodarcza uruchamia w Polsce platformę elektroniczną wydania karnetu ATA. Wydruk papierowy nadal obowiązkowy na granicy. |
| 1 czerwca 2026 | Start cyfrowego karnetu w Polsce, krajach UE, Wielkiej Brytanii, Norwegii i Szwajcarii. Odprawa graniczna na kod QR z aplikacji ATA Carnet app. |
| druga połowa 2026 r. | Plan USCIB: dołączenie Stanów Zjednoczonych do systemu cyfrowego. |
| do końca 2027 r. | Stopniowe dołączanie pozostałych państw Konwencji Stambulskiej (Japonia, Kanada, Chiny, rynki azjatyckie). |
| 1 stycznia 2028 | Pełna cyfryzacja systemu ATA na świecie zapowiadana przez ICC. |
Jak działa aplikacja ATA Carnet app (QR i PIN)
Aplikacja ATA Carnet app obsługuje cyfrowy karnet od 1 czerwca 2026 roku w 30 państwach fazy pierwszej i działa na urządzeniach z systemem Android oraz iOS. Posiadacz karnetu loguje się numerem karnetu i kodem PIN otrzymanym od izby wydającej, w polskim przypadku od Krajowej Izby Gospodarczej.
Po zalogowaniu użytkownik wybiera odpowiedni karnet i generuje kod QR, który okazuje funkcjonariuszowi celnemu w punkcie wjazdu lub wyjazdu. Funkcjonariusz skanuje kod i odczytuje dane karnetu w swoim systemie celnym połączonym z portfelem cyfrowym ICC (Digital Wallet). W Polsce system celny KAS jest zintegrowany z rozwiązaniem ICC, co pozwala obsłużyć cały cykl odprawy elektronicznie.
Aplikacja dostępna jest na urządzenia z systemem Android oraz iOS. Pobranie i instalacja są bezpłatne. Ministerstwo Finansów potwierdziło, że polscy celnicy będą obsługiwać karnety cyfrowe w tej samej procedurze granicznej, co dotychczas dokumenty papierowe.
Okres przejściowy: dwie formy karnetu działają równolegle
W okresie od 1 czerwca 2026 roku do końca 2027 roku w obiegu funkcjonują dwie równoległe formy karnetu ATA. E-karnet stosuje się w obrocie między krajami fazy pierwszej (UE, Wielka Brytania, Norwegia, Szwajcaria). Karnet papierowy obowiązuje w obrocie z państwami, które nie weszły jeszcze do systemu cyfrowego, w tym ze Stanami Zjednoczonymi, Kanadą, Japonią, Chinami i wieloma rynkami azjatyckimi.
Wybór formy karnetu zależy od kierunku obrotu, a nie od decyzji posiadacza. Krajowa Izba Gospodarcza wydaje obie wersje dokumentu i dobiera odpowiednią formę przy składaniu wniosku. Stany Zjednoczone planują dołączyć do systemu cyfrowego w drugiej połowie 2026 roku, co oznacza krótki okres hybrydowy na linii Polska-USA, w którym polski eksporter dostanie cyfrowy karnet z KIG, a celnik amerykański może żądać wydruku awaryjnego.
Korzyści cyfrowego karnetu dla firm
Od 1 czerwca 2026 roku cyfrowy karnet ATA wprowadza pięć konkretnych usprawnień operacyjnych po stronie eksportera, importera i spedytora obsługujących transport towarów na targi, wystawy i prezentacje zagraniczne.
- Krótszy czas odprawy granicznej. Kod QR w aplikacji wyświetla dane karnetu w kilka sekund, bez ręcznego przeglądania wkładek papierowych.
- Stały dostęp do dokumentu z telefonu. Posiadacz okazuje karnet niezależnie od miejsca i nie nosi przy sobie dokumentu w wersji papierowej.
- Spójna procedura w 30 państwach fazy pierwszej. Jednolita ścieżka odprawy w UE, Wielkiej Brytanii, Norwegii i Szwajcarii porządkuje obsługę dłuższych tras targowych.
- Bezpośrednia integracja z polskim systemem celnym. KAS pobiera dane karnetu z portfela cyfrowego ICC, więc zgłoszenia odprawy czasowej zawierają komplet danych od początku.
- Cyfrowy ślad historii karnetu. Każde zeskanowanie zostawia zapis w systemie, co ułatwia rozliczenie procedury po powrocie towaru.
Co firma powinna przygotować do 1 czerwca 2026
Do 1 czerwca 2026 roku firmy korzystające z karnetów ATA powinny przejrzeć kalendarz wysyłek zagranicznych i dopasować formę dokumentu do kierunku obrotu. Poniższe pięć punktów porządkuje listę przygotowań.
- Weryfikacja kierunków obrotu. Trzeba sprawdzić, które transporty trafiają do krajów fazy pierwszej (UE, Wielka Brytania, Norwegia, Szwajcaria), a które do państw nadal wymagających karnetu papierowego.
- Kontakt z Krajową Izbą Gospodarczą. KIG udostępnia instrukcje pobrania aplikacji, kod PIN i materiały szkoleniowe dla pracowników odpowiedzialnych za obsługę karnetu.
- Przygotowanie urządzeń mobilnych. Pracownicy okazujący karnet na granicy potrzebują smartfona z aktualnym systemem Android lub iOS oraz aktywnym połączeniem danych w roamingu.
- Koordynacja ze spedytorem. Firma transportowa otrzymuje numer karnetu i kod PIN z wyprzedzeniem, dzięki czemu kierowca lub osoba towarzysząca ładunkowi ma pełen dostęp do dokumentu.
- Plan na obroty z USA i Azją. W kierunkach poza fazą pierwszą karnet papierowy pozostaje obowiązkowy, więc procedura wydania w KIG nie ulega zmianie.
FAQ: najczęstsze pytania o e-karnet ATA
Poniższe odpowiedzi porządkują najczęstsze wątpliwości polskich eksporterów i importerów dotyczące wdrożenia cyfrowego karnetu od 1 czerwca 2026 roku.
▶Kiedy w Polsce wchodzi e-karnet ATA?
▶Czy karnet papierowy przestaje obowiązywać 1 czerwca 2026 roku?
▶Kto wydaje e-karnet ATA w Polsce?
▶Jak wygląda obsługa aplikacji ATA Carnet app?
▶Czy do Stanów Zjednoczonych można używać e-karnetu?
▶Co z Norwegią i Szwajcarią, czy są w fazie pierwszej?
Polish Forwarding Company a obsługa karnetu ATA
Targi, wystawy, prezentacje, próbki handlowe oraz sprzęt zawodowy filmowy i sportowy obsługuje Polish Forwarding Company z 13 oddziałów w Polsce, w tym z centrali w Warszawie oraz oddziałów portowych w Gdyni i Gdańsku. Spedytor koordynuje transport towarów pod karnetem ATA w spedycji morskiej, lotniczej, drogowej i kolejowej oraz doradza w wyborze formy karnetu (cyfrowej lub papierowej) w zależności od kierunku obrotu i daty wjazdu. Zapraszamy do kontaktu i bezpłatnej wyceny.
- Cyfrowy karnet ATA rusza 1 czerwca 2026 roku równocześnie w Polsce, 27 państwach UE, Wielkiej Brytanii, Norwegii i Szwajcarii (łącznie 30 obszarów celnych).
- Dokument okazuje się celnikowi w aplikacji ATA Carnet app (ICC, Android i iOS) jako kod QR; logowanie numerem karnetu i kodem PIN od Krajowej Izby Gospodarczej.
- W obrocie z USA, Japonią, Chinami i innymi państwami spoza fazy pierwszej karnet papierowy obowiązuje do końca 2027 roku; pełna cyfryzacja świata zapowiadana przez ICC na 1 stycznia 2028 roku.
Źródła
Źródła: ICC · eATA Carnet, ICC · Mercury II, USCIB · eATA Launch 2026, KIG · Karnety ATA, Trade.gov.pl · MRiT, Ministerstwo Finansów · Cło, WCO · System ATA, Komisja Europejska · TAXUD, UK HMRC · ATA Carnet, Swiss BAZG · ATA
