Ile naprawdę kosztują nas ciężarówki? Jaki jest realny potencjał przewozowy dla kolei? Czy możliwe jest przejęcie towarów z dróg i zwiększenie przewozów kolejowych? Najnowszy raport Urzędu Transportu Kolejowego (UTK) „Przyszłość transportu towarów” to próba odpowiedzi na te pytania i kompleksowa analiza transportu towarów w Polsce i w Europie w najbliższych dekadach
Publikacja „Przyszłość transportu towarów” przedstawia zarówno aktualny stan sektora, jak i kierunki jego transformacji. Łączy perspektywę społeczną, rynkową i ekspercką. Wskazuje też, że przyszłość transportu towarów to nie rywalizacja poszczególnych gałęzi, lecz ich integracja oraz wspólna odpowiedzialność za środowisko.
„Transformacja sektora transportowego staje się nie tylko kierunkiem zgodnym z polityką klimatyczną, lecz także twardą koniecznością – zarówno ekonomiczną jak i operacyjną” – podkreśla Prezes UTK dr hab. inż. Ignacy Góra.
Potencjał kolei
Aktualnie transport drogowy wykonuje w Polsce ponad 3 razy większą pracę przewozową niż kolej. Mimo to potencjał przeniesienia ładunków z dróg na tory to nawet 75 mln ton – taka wielkość stanowiłaby wzrost przewozów kolejowych o ponad 1/3.
Koszty społeczne transportu drogowego w UE to 95,6 mld euro rocznie wobec niespełna 4,3 mld euro przypadające na kolej. Każde 1 euro zainwestowane w kolej może przynieść aż 5 euro korzyści społecznych. To pokazuje skalę wyzwań, ale i możliwości, które wynikają z transformacji sektora transportowego.
Współpraca jest konieczna
Z analizy UTK wynika, że kluczem do budowy nowoczesnego i odpornego systemu transportowego jest komodalność – ścisła współpraca transportu drogowego i kolejowego. Zgodnie z tym podejściem:
- kolej stanowi „kręgosłup” dla transportu długodystansowego,
- transport drogowy jest elastycznym wsparciem tego „kręgosłupa” na pierwszej i ostatniej mili.
Taki kierunek rozwoju przewozu transportu towarów jest zgodny z oczekiwaniami społecznymi – jak wynika z badania Polling Europe z 2025 r., aż 41% respondentów w największych krajach UE wskazuje transport intermodalny jako preferowany model przyszłości.
Technologia przyszłości
Transformacja sektora transportu nie będzie możliwa bez cyfryzacji i innowacji. Kluczową rolę odegrają:
- automatyczne systemy przeładunku naczep,
- cyfrowe platformy logistyczne typu „Uber dla transportu”,
- sztuczna inteligencja optymalizująca trasy i koszty,
- inteligentne wagony i monitoring ładunków w czasie rzeczywistym.
Nowe technologie pozwalają zwiększyć efektywność operacyjną sektora i ograniczyć wpływ transportu na środowisko. W modelach multimodalnych można osiągnąć nawet o 47% mniejszą emisję CO2 przy jednoczesnym skróceniu czasu transportu i redukcji kosztów.
Polska na tle Europy
W Polsce dominuje transport drogowy, a potencjał kolei pozostaje wciąż w dużej mierze niewykorzystany. Raport UTK wskazuje konkretne przykłady, jakie rozwiązania na rzecz transportu kolejowego wdrażają inne kraje europejskie. W Niemczech transport intermodalny odpowiada za ponad 40% przewozów kolejowych. Austria i Szwajcaria są liderami skutecznego „przenoszenia tirów na tory”. Włochy i Francja to z kolei pionierzy w dynamicznym rozwoju terminali i wdrażaniu nowoczesnych technologii przeładunku.
